Με την υπ’ αριθμόν Ν24/2025 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, σε υπόθεση που χειρίστηκε η δικηγορική μας εταιρία, έγινε δεκτή αίτηση γονέα για αποποίηση ανηλίκου τέκνου διαμένοντος στην Αμερική. Το Δικαστήριο έκρινε πως υπάρχει δικαιοδοσία ελληνικών δικαστηρίων και δεν αποκλείεται η αίτηση να απευθυνθεί και σε άλλο κατά τόπο δικαστήριο, όπως εκείνο του δικαστηρίου της κληρονομίας, εφόσον λόγω των τοπικών του συνθηκών είναι σε θέση να παρέχει ταχύτερη, αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη έννομη προστασία καθώς είναι ευκολότερη η συλλογή στοιχείων σε σχέση με το ενεργητικό και παθητικό της κληρονομιαίας περιουσίας και ενώπιον της γραμματείας αυτού θα επιχειρηθεί η κατ’ άρθρο 1848 ΑΚ δήλωση αποποίησης κληρονομιάς των ασκούντων τη γονική μέριμνα. Σε περίπτωση, δε, μη σύμπραξης του έτερου γονέα, δύναται την αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου να καταθέσει μόνο ο ένας γονέας, προς αποφυγή παρόδου της τασσόμενης εκ του νόμου προθεσμίας για αποποίηση.
Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης έχει ως εξής:
ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
ΑΠΟΦΑΣΗ Ν-24/2025
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τη Δικαστή Ελένη Δασκαλοπούλου, Πρωτοδίκη, η οποία ορίστηκε από τον Πρόεδρο του Τριμελούς Συμβούλιου Διοίκησης Πρωτοδικείου Πειραιά και τη Γραμματέα Ανθούλα Ραυτοπούλου.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια, στο ακροατήριό του, την 4η Νοεμβρίου 2024 και ώρα 09.00 για να δικάσει την υπ’ αριθ. 64/2024 αίτηση με αντικείμενο την παροχή άδειας για αποποίηση κληρονομίας στο όνομα και για λογαριασμό ανήλικων τέκνων.
ΤΗΣ ΑΙΤΟΥΣΑΣ: Ε. Π. του Ε., ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της α) Ν. Π. του Χ. και β) Ε. Π. του Χ., κατοίκων Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, η οποία παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ευάγγελου Μιλιλή, ενώ συμπαραστάθηκε και η ασκούμενη δικηγόρος Ιωάννα Δέσποινα Σοφουλάκη.
Η αιτούσα με την από ημερομηνία 08-04-2024 αίτησή της, που απηύθυνε προς το Δικαστήριο τούτο και για όσους λόγους εκθέτει στο σχετικό δικόγραφο, ζήτησε να γίνουν δεκτά τα αιτήματά της. Για τη συζήτηση της αίτησης ορίστηκε δικάσιμος εκείνη που σημειώνεται στην αρχή της παρούσας απόφασης. Το δικαστήριο μετά την εκφώνηση της υπόθεσης από το οικείο πινάκιο και κατά τη σειρά της εγγραφής της σ’ αυτό,
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
I. Κατά τα άρθρα 1847 παρ. 1 εδ. α΄ και 1850 εδ. β΄ του ΑΚ, ο κληρονόμος μπορεί να αποποιηθεί την κληρονομιά μέσα σε προθεσμία τεσσάρων μηνών που αρχίζει από τότε που έμαθε την επαγωγή και το λόγο της. Αν περάσει η προθεσμία, η κληρονομία θεωρείται ότι έχει γίνει αποδεκτή. Γνώση της επαγωγής, ως γεγονός της έναρξης της τετράμηνης προθεσμίας, νοείται η γνώση από τον κληρονόμο του θανάτου του κληρονομούμενου, γνώση δε του λόγου επαγωγής συνιστά η εκ διαθήκης ή κατά την εξ αδιαθέτου διαδοχή κλήση του κληρονόμου στην κληρονομιά. Με την έννοια αυτή, όταν πρόκειται για διαδοχή εξ αδιαθέτου, οπότε ο δικαιολογητικός αυτής λόγος της συγγενικής σχέσης μεταξύ κληρονομούμενου και κληρονόμου είναι από την αρχή δεδομένος και γνωστός στον τελευταίο, η τετράμηνη προθεσμία προς αποποίηση αρχίζει από τη γνώση του κληρονόμου του χρόνου του θανάτου του κληρονομούμενου συγγενούς του, εκτός συνδρομής μεταγενεστέρων της επαγωγής γεγονότων, με ενδεικτική αναφορά εκείνου της αποποίησης της κληρονομιάς. Στην περίπτωση αυτή της νομότυπης και εμπρόθεσμης αποποίησης της επαχθείσας στον κληρονόμο κληρονομιάς, η προς τον αποποιηθέντα επαγωγή της κληρονομιάς αναιρείται, ως μη γενόμενη, και κατά συνέπεια επάγεται σ’ εκείνον ο οποίος θα εκκαλείτο ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος αν ο αποποιηθείς δεν ζούσε κατά το χρόνο επαγωγής της κληρονομιάς του θανάτου του κληρονομούμενου, στον οποίο ανατρέχει η επαγωγή (ΑΚ1856). Παρά ταύτα η προθεσμία της αποποίησης της κληρονομιάς δεν αρχίζει από τη γνώση του θανάτου του κληρονομούμενου, αλλά από τη γνώση της αποποίησης, μεταγενέστερο αυτού γεγονός με το οποίο συνδέεται η επαγωγή της κληρονομιάς (ΑΠ 1534/2011, ΑΠ 426/2002 δημ. ΝΟΜΟΣ). Περαιτέρω, σε περίπτωση ανήλικου κληρονόμου, η αποποίηση της κληρονομίας υπόκειται πάντοτε στις διατυπώσεις του άρθρ. 1625 ΑΚ, ενώ η γνώση της επαγωγής και του λόγου αυτής ερευνώνται αν συντρέχουν στο πρόσωπο του εκπροσωπούντος τον ανήλικο (ΑΠ 493/2003 Τραπ. Νομ. Πληροφ. «ΝΟΜΟΣ»).
II. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ.1 Κ.Πολ.Δ., η οποία ορίζει ότι στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται Έλληνες και αλλοδαποί, εφόσον υπάρχει αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου, καθιερώνεται ως κανόνας η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων και επί ιδιωτικών διεθνών διαφορών, εφόσον αυτές συνδέονται με την ελληνική πολιτεία, με στοιχείο θεμελιωτικό αρμοδιότητας ελληνικού δικαστηρίου, κατά τις περί γενικών και ειδικών δωσιδικιών διατάξεις. Από το συνδυασμό της ως άνω διάταξης του άρθρου 3 Κ.Πολ.Δ., με την διάταξη του άρθρου 741 Κ.Πολ.Δ., συνάγεται ότι η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων εφαρμόζεται και στα πλαίσια της εκούσιας δικαιοδοσίας και συντρέχει εφόσον μπορεί να θεμελιωθεί κατά τόπον αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου για την συζήτησή της. Kαταρχήν, εφόσον η διεθνής δικαιοδοσία προσδιορίζεται κατά το αυτόνομο εσωτερικό δίκαιο, αποκλείεται η θεμελίωση ή ο αποκλεισμός της διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων με μόνη τη βούληση των ενδιαφερομένων (ΠΠρΑθ 407/1995, ΔΕΕ 1995/622, ΕιρΑθ 996/2015 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Κεραμέας Κονδύλης/Νίκας, ΕρμΚΠολΔ, ό.π., σελ. 1462, Μητσόπουλος 163). Με τη διάταξη του άρθρου 797 εδ. α’ Κ.Πολ.Δ. προσδιορίζεται το κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο για την παροχή της κατά τον νόμο – δηλαδή το ουσιαστικό δίκαιο – απαιτούμενης άδειας, η οποία αποτελεί απαραίτητο όρο για την ενεργοποίηση των έννομων συνεπειών ορισμένων πράξεων που ενεργούνται από αυτούς που ασκούν την γονική μέριμνα του ανηλίκου. Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο στην περίπτωση αυτή είναι το δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η κατοικία του ανηλίκου (βλ. ΜΠρΑθ 477/2009, ΕφΑΔ 2010/983, με παρατηρήσεις Α. Πλεύρη, ΜΠρΘεσ 39915/2008, ΕΠολΔ 2009/245, με σημείωμα Π. Γιαννόπουλου, ΜΠρΑρτ 103/1993, Αρμ. 1994). Ωστόσο, η αρχή της εδαφικότητας μπορεί να παραμερισθεί υπό το πνεύμα των διατάξεων του άρθρου 740 επ. Κ.Πολ.Δ. και της ελαστικότητας που χαρακτηρίζει την εφαρμοζόμενη στην παραπάνω περίπτωση διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, υπό την έννοια ότι σε αυτήν τη διαδικασία οι σχετικές διατάξεις έχουν απλώς καθοδηγητικό χαρακτήρα για το δικαστή, αφού κρίσιμο είναι το στοιχείο της δικαστικής αντιλήψεως ή πρόνοιας, οπότε σε κάθε περίπτωση που υφίσταται ανάγκη αντίληψης ή πρόνοιας Έλληνα πολίτη, μη κατοικούντος στην Ελλάδα (όπως στην αιτήσεως παροχής άδειας σε γονείς Έλληνα ανηλίκου που δεν κατοικούν στην Ελλάδα, για αποποίηση κληρονομικού δικαιώματος εκ του θανάτου Έλληνα πολίτη) που προσφεύγει ενώπιον ελληνικών δικαστηρίων, χωρίς να θίγονται δικαιώματα τρίτων (αλλοδαπών ή μη κατοίκων Ελλάδας), να μπορούσε να θεμελιωθεί διεθνής δικαιοδοσία των ημεδαπών δικαστηρίων με κριτήριο την ιθαγένεια ή και άλλους συνδέσμους τοπικής αρμοδιότητας, πλην της κατοικίας του ανηλίκου (βλ. σχετ. και άρθρο 780 Κ.Πολ.Δ., ΕφΑθ 1661/2005, ΕλλΔνη 2006/82, ΜΠρΘεσ 13908/2011 ΤΝΠ ΔΣΑ, Ειρ. Ξάνθης 139/2018, ΝΟΜΟΣ, Γ. Μητσόπουλος, ΠολΔικ 1972 τ.α. σελ. 156, Π. Αρβανιτάκης σε Κεραμέα-Κονδύλη-Νίκα ΕρμΚΠολΔ αρθ. 740 σημ. 6, Κλαμαρή σε Γεωργιάδη-Σταθόπουλο ΕρμΑΚ τόμος Χ Εισαγ. 1956-1966, Απαλαγάκη ΕρμΚΠολΔ υπ΄ αρθ. 740). Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η ρύθμιση της τοπικής αρμοδιότητας στο νόμο δεν έχει δεσμευτικό αλλά καθοδηγητικό χαρακτήρα, οπότε δεν αποκλείεται η αίτηση να απευθυνθεί και σε άλλο κατά τόπο δικαστήριο, όπως εκείνο του δικαστηρίου της κληρονομίας, εφόσον λόγω των τοπικών του συνθηκών είναι σε θέση να παρέχει ταχύτερη, αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη έννομη προστασία καθώς είναι ευκολότερη η συλλογή στοιχείων σε σχέση με το ενεργητικό και παθητικό της κληρονομιαίας περιουσίας και ενώπιον της γραμματείας αυτού θα επιχειρηθεί η κατ’ άρθρο 1848 ΑΚ δήλωση αποποίησης κληρονομιάς των ασκούντων τη γονική μέριμνα (ΕφΑθ 1661/2005, ΕλλΔίνη 2006/282, ΕφΠατρ 335/1973, ΝοΒ 22.389, ΠΠρΑθ 273/2006 ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΑθ 20/2004 ΝΟΜΟΣ). Σε υποθέσεις ανηλίκων με συνήθη διαμονή στην αλλοδαπή, που αφορούν κληρονομιαία περιουσία στην ημεδαπή, δύνανται να εκδικασθούν από Ελληνικό Δικαστήριο το οποίο βρίσκεται σε εγγύτητα με τη φύση της υπόθεσης και τον τόπο που θα ενεργηθεί η πράξη που αφορά την κληρονομία, αλλά και το συμφέρον του ανηλίκου, η προστασία και η διευκόλυνση του οποίου είναι άλλωστε το ζητούμενο στις υποθέσεις του άρθρου 797 Κ.Πολ.Δ. και θα εξυπηρετηθεί ταχύτερα. Αντιθέτως, αν ήθελε αποκλεισθεί η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων, καθίσταται άκρως δυσχερής η διάγνωση του αν θα δυνηθεί ο ανήλικος, αυτοπροσώπως ή δια των νομίμων αντιπροσώπων του, να προβεί σε νομότυπη διενέργεια της πράξης αυτής στις δικαστικές ή άλλες αρχές του τόπου της συνήθους διαμονής του στην αλλοδαπή και, συνεπώς, τίθεται σε κίνδυνο η δυνατότητα αποτελεσματικής άσκησης του δικαιώματός του στην αποποίηση της κληρονομίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, καθώς και από το πνεύμα της διάταξης δεν συνάγεται αντίθετη νομοθετική βούληση, ο ισχυρός σύνδεσμος του τόπου της κληρονομίας ως παράλληλη δικαιοδοτική βάση είναι ικανός να θεμελιώσει κατά τόπον αρμοδιότητα και κατ’ επέκταση διεθνή δικαιοδοσία. Αρμόδιο δε δικαστήριο θα είναι εκείνο, το οποίο βρίσκεται σε εγγύτητα με τη φύση της υπόθεσης και τον τόπο που θα ενεργηθεί η πράξη που αφορά την κληρονομία, ήτοι το δικαστήριο της τελευταίας κατοικίας του κληρονομούμενου ως δικαστήριο της κληρονομίας κατ’ άρθρο 810 Κ.Πολ.Δ. (Γιαννόπουλος, Αναγνώριση αλλοδαπών αποφάσεων εκούσιας δικαιοδοσίας στην ελληνική έννομη τάξη, διδ. διατρ. 2003, 303 επ., Πλεύρη, Παρατηρήσεις στην ΜΠρΑθ 477/2009, ΕΦΑΔ 2010). Η παροχή άδειας στους ασκούντες τη γονική μέριμνα γονείς περί δήλωσης αποποίησης της επαχθείσας κληρονομιαίας περιουσίας σ’ αυτό συνιστά άμεση συνέπεια της καταστάσεως και της ικανότητας των ανήλικων τέκνων και αποτελεί μέτρο προστασίας του τέκνου συνδεόμενο με τη διοίκηση, τη συντήρηση ή τη διάθεση της περιουσίας του στο πλαίσιο της ασκήσεως της γονικής μέριμνας, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, και παράγραφος 2, στοιχείο ε΄, του Κανονισμού 2201/2003. Πρέπει να γίνει ομοίως δεκτό ότι αίτηση για τη χορήγηση αδείας υποβληθείσα από τους γονείς επ’ ονόματι του ανηλίκου τέκνου τους με σκοπό την παροχή άδειας αποποίησης κληρονομίας άπτεται της καταστάσεως και της ικανότητας του προσώπου. Ως εκ τούτου, τέτοια αίτηση δεν εμπίπτει στο κληρονομικό δίκαιο, αλλά συνιστά ζήτημα γονικής μέριμνας και, συνεπώς, πρέπει να εξετασθεί με γνώμονα τον κανονισμό 2201/2003. Κατά το άρθρο 12 παρ. 3 περ. β’ του ανωτέρω κανονισμού, τα δικαστήρια του κράτους μέλους είναι επίσης αρμόδια σε θέματα γονικής μέριμνας σε διαδικασίες εκτός από αυτές που προβλέπονται στην παράγραφο 1, εφόσον η αρμοδιότητα των εν λόγω δικαστηρίων έχει γίνει ρητώς ή κατ’ άλλον ανεπιφύλακτο τρόπο αποδεκτή από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη της διαδικασίας κατά την ημερομηνία που επελήφθη το δικαστήριο και η αρμοδιότητα είναι προς το συμφέρον του παιδιού. (Βλ. σχετική Υπόθεση C-565/16, ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έκτο τμήμα) της 19ης Απριλίου 2018). Σύμφωνα με το άρθρο 288 της ΣΛΕΕ ο κανονισμός έχει γενική ισχύ, είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο της εξέτασης της διεθνούς δικαιοδοσίας, το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού ταυτίζεται με το δικονομικό του συμφέρον, ήτοι ποιας χώρας τα δικαστήρια είναι σε θέση να κρίνουν καλύτερα τη σχετική υπόθεση λόγω τοπικής εγγύτητας με την τελευταία κατοικία του κληρονομουμένου, ευχερέστερης συλλογής πληροφοριών σχετικά με το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομιαίας περιουσίας κλπ. Συνακόλουθα, τοπική αρμοδιότητα στις υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας θα πρέπει κάθε φορά να έχει εκείνο το δικαστήριο που, εξαιτίας των τοπικών συνθηκών, είναι σε θέση να χορηγήσει τη ζητούμενη δικαστική προστασία, δηλαδή να διατάξει τα ζητούμενα διαπλαστικά ή διαπιστωτικά ρυθμιστικά μέτρα κατά τρόπο ταχύτερο, αποτελεσματικότερο και οικονομικότερο, εκτός αν κατ’ εξαίρεση συντρέχει ισχυρότερο δημόσιο ή άλλο ιδιωτικό συμφέρον που να δικαιολογούν διαφορετική ρύθμιση (ΜΠρεΘεσ 13908/2011 ο.π., Βαθρακοκοίλης, Κ.Πολ.Δ. τόμος Δ΄, 1996, σελ. 406). Ωστόσο, σύμφωνα με το αρθρ. 61 του ανωτέρω κανονισμού, ο τελευταίος δεν εφαρμόζεται σε σχέση με τη σύμβαση της Χάγης της 19ης Οκτωβρίου 1996 τίτλο “Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνωρίση. εκτέλεση και συνεργασία όσον αφορά τη γονική μέριμνα και μέτρα για την προστασίαν των παιδιών” αν δεν έχει το παιδί συνήθη διαμονή στο έδαφος κράτους μέλους, όπως συμβαίνει εν προκειμένω δεδομένου ότι τα ανήλικα τέκνα της αιτούσας έχουν τη συνήθη διαμονή τους στις ΗΠΑ, ή αν δεν αφορά την αναγνώριση και την εκτέλεση απόφασης αρμόδιου δικαστηρίου κράτους μέλους στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, ακόμη και αν το παιδί έχει τη συνήθη διαμονή του στο έδαφος κράτους μη μέλους, συμβαλλόμενου όμως μέρους στην εν λόγω σύμβαση. Ταυτόχρονα, κατά το άρθρο 11 παρ. 1 και 15 παρ. 1 της ανωτέρω Σύμβασης, της οποίας συμβαλλόμενα μέρη είναι η Ελλάδα και οι ΗΠΑ, ορίζεται ότι σε κάθε επείγουσα περίπτωση, οι Αρχές κάθε Συμβαλλομένου Κράτους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται το παιδί ή περιουσιακά του στοιχεία, έχουν διεθνή δικαιοδοσία να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της χώρας που ασκεί διεθνή δικαιοδοσία (ΕιρΛέρου 13/2020, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Κατά τα άρθρα 28, 1813,1846, 1847, 1904, 1902, 1903, 1905, 1912, 1527 και 1625 ΑΚ συνάγεται ότι ο ανήλικος κληρονομεί υπό την αίρεση της αποποίησης της κληρονομιάς, με το ευεργέτημα της απογραφής από το χρονικό σημείο της επαγωγής εφόσον κληθεί ως κληρονόμος της εξ’ αδιαθέτου διαδοχής. Εν προκειμένω, το παρόν Δικαστήριο κρίνει ότι συντρέχει επείγουσα περίπτωση, ώστε να ληφθούν μέτρα σε σχέση με την διερεύνηση για παροχή άδειας αποποίησης στην αιτούσα ως ασκούσα τη γονική μέριμνα της περιουσίας των ανηλίκων τέκνων της, την οποία τα τελευταία απέκτησαν αυτοδικαίως, σεβόμενο την πρωταρχική αρχή της ανωτέρω αναφερόμενης σύμβασης που αναγράφεται στο προοίμιό της ότι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού πρέπει να είναι ζήτημα πρωταρχικής σημασίας και συνακολούθως η διεθνής δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου, σύμφωνα με τα αναφερόμενα ανωτέρω στη μείζονα σκέψη, δεν έρχεται σε σύγκρουση με την ανωτέρω σύμβαση. Εξάλλου, η αμετάκλητη πλασματική αποδοχή της κληρονομίας, έστω και με το ευεργέτημα της απογραφής, μιας κληρονομιαίας περιουσίας με δυσανάλογα μικρότερο ενεργητικό από το παθητικό, θα προκαλέσει μόνο ζημία (έξοδα μετακίνησης, επικοινωνίας, μετέπειτα δικαστικής εκπροσώπησης, εκκαθάρισης κληρονομιάς κτλ) σε σχέση με την περιουσία των ανηλίκων και φθορά αυτών και μεταγενέστερα των ασκούντων τη γονική μέριμνα. Επιπροσθέτως, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 748 παρ. 2 και 750 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι αντίγραφο της αίτησης με σημείωση για τον προσδιορισμό της δικασίμου πρέπει να κοινοποιείται στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών της περιφέρειας του δικαστηρίου, ο οποίος δικαιούται να παρίσταται κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο και ενώπιον του Ειρηνοδικείου. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών είναι αυτοδικαίως εκ του νόμου διάδικος στις υποθέσεις της εκούσιας δικαιοδοσίας και έχει δικαίωμα να ενεργεί κάθε διαδικαστική πράξη, όπως ενδεικτικά να ασκεί ένδικα μέσα, ανεξαρτήτως αν κλητεύθηκε ή όχι στη συζήτηση και ανεξαρτήτως αν παραστάθηκε κατά τη συζήτηση (ΕφΑΘ 3834/2011 ΕλλΔνη 2011,1067, Μ. Μαργαρίτης – Μαργαρίτη ΕρμΚΠολΔ άρθ. 750 αριθ. 1). Ο Εισαγγελέας ενεργεί ως εκπρόσωπος του κράτους προασπιζόμενος το δημόσιο συμφέρον. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της κύριας δίκης για τη χορήγηση άδειας αποποίησης κληρονομιάς για λογαριασμό ανηλίκου, ο Εισαγγελέας έχει αποστολή σιωπηρού (παθητικού) παρατηρητή και προστάτη, που διαθέτει δικαίωμα ενημέρωσης και την εξουσία να ασκεί τα δικονομικά δικαιώματα διαδίκου, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας. Λαμβανομένου λοιπόν υπόψη του χαρακτήρα της αποστολής του Εισαγγελέα και του δικαιώματος του να παρεμβαίνει αναλόγως εφόσον επιθυμεί και να αντιταχθεί στην εκ μέρους των γονέων επιλογή των ελληνικών δικαστηρίων, η εκ μέρους του σιωπηρή συναίνεση πρέπει να θεωρηθεί επαρκής για να συναχθεί από αυτήν ανεπιφύλακτη αποδοχή της διεθνούς δικαιοδοσίας, στο βαθμό που αυτός έχει όντως λάβει την αρχική κοινοποίηση σχετικά με την αίτηση των γονέων. [Για τα παραπάνω: Βλ. προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Evgeni Tanchev της 6ης Δεκεμβρίου 2017 στην υπόθεση C-565/16 επί αιτήσεως του Ειρηνοδικείου Λέρου για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως [(Ειρ. Ξάνθης 139/2018, ΕιρΛέρου 22/2016 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ. Ειρ Καλλιθέας 29/2020)). Τέλος σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1516 ΑΚ καθένας από τους γονείς επιχειρεί και μόνος του πράξεις που αφορούν στην άσκηση γονικής μέριμνας αν συντρέχει επείγουσα περίπτωση.
ΙΙΙ. Το δικαίωμα αποποιήσεως της κληρονομιάς, καίτοι αυστηρά προσωποπαγές και εν ζωή αμεταβίβαστο είναι κληρονομητό. Το δικαίωμα αποποιήσεως ορίζει ότι η ΑΚ 1854 μεταβαίνει στους κληρονόμους του κληρονόμου. Έτσι κληρονομητό είναι το δικαίωμα αποποιήσεως και όταν ο προσωρινός κληρονόμος πέθανε πριν συντρέξουν τα συνιστώντα την προς αυτόν επαγωγή γεγονότα, όπως είναι δυνατό να συμβεί όταν η κλήση του κληρονόμου είναι συνέπεια εκπτώσεως άλλου, που προηγείται από αυτόν.Στην περίπτωση αυτή ανεξάρτητα αν ο κληρονόμος πριν ή μετά την έκπτωση του προπορευόμενου, το δικαίωμα αποποιήσεως μεταβαίνει στους κληρονόμους του, αρκεί βέβαια ο αποβιώσας κληρονόμος να ζούσε κατά τον χρόνο θανάτου του αρχικού κληρονόμου, που είναι και ο χρόνος της επαγωγής (1711 ΑΚ). Ο κληρονόμος του κληρονόμου μπορεί να αποδεχθεί ή να αποποιηθεί και τις δυο κληρονομιές την αρχική και την μεταγενέστερη. Μπορεί να αποποιηθεί την πρώτη (του αρχικού κληρονόμου) και να αποδεχθεί τη δεύτερη την κληρονομία του κληρονόμου). Όχι όμως και το αντίθετο, ήτοι να αποδεχθεί την πρώτη και να αποποιηθεί τη δεύτερη, καθώς η πρώτη του έχει επαχθεί με την ιδιότητα του κληρονόμου της δεύτερης και ως μέρος αυτής. Αν η προθεσμία της αποποιήσεως της αρχικής κληρονομιάς δεν είχε αρχίσει να τρέχει στο πρόσωπο του αρχικού κληρονόμου, τότε αρχίζει να τρέχει στο πρόσωπο των κληρονόμων του κληρονόμου, δεν λήγει όμως πριν συμπληρωθεί η προθεσμία αποποιήσεως της δεύτερης κληρονομιάς (της κληρονομιάς του αρχικού κληρονόμου). Αν ο κληρονόμος πέθανε πριν συμπληρωθεί η προθεσμία αποποίησης και κληρονομήθηκε από περισσότερους κληρονόμους κάθε ένας από αυτούς δικαιούται κατά παρέκκλιση της αρχής της 1851 εδ. β. περ. β να αποποιηθεί την κληρονομιά που έχει επαχθεί στον αποβιώσαντα μόνο κατά το μέρος που αντιστοιχεί στη δική του κληρονομική μερίδα (ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ-ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ, Αστικός Κώδικας – κατ’ άρθρο ερμηνεία ΤΟΜΟΣ ΙΧ Κληρονομικό Δίκαιο, άρθρα 1854-1855 ΑΚ, σελ. 554-555, Π.Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ).
Με την κρινόμενη αίτηση η απούσα, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της Ν. Π. του … και Ε. Π. του …, την οποία (αίτηση) ασκεί μόνη της καθώς ο πρώην σύζυγος και πατέρας των ανήλικων τέκνων ο οποίος κατοικεί στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής αρνήθηκε να συμπράξει, ζητά υπό την προαναφερόμενη ιδιότητά της, να της δοθεί η άδεια να αποποιηθεί για λογαριασμό τους τις επαχθείσες σε αυτά κληρονομιές: α)του Γ. Μ. του … και της … που απεβίωσε στον Κορυδαλλό την 3η Απριλίου 2022 και β) του Ε. Μ. του … και της .. που απεβίωσε στον Πειραιά την 1η Ιουνίου 2022, για το λόγο ότι η αποποίησή των ανωτέρω κληρονομιών είναι αναγκαία και ωφέλιμη για τη διοίκηση της περιουσίας των ανήλικων δεδομένου ότι οι ως άνω κληρονομιές εμφανίζουν αυξημένο παθητικό.
Με το περιεχόμενο αυτό η κρινόμενη αίτηση αρμοδίως και παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 739, 740, 797 ΚΠολΔ) και είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1510, 1516, 1526, 1813, 1814, 1847, 1854 και 1855 ΑΚ. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω και ως προς την ουσιαστική της βασιμότητά, δεδομένου ότι για το παραδεκτό της συζήτησης έχει τηρηθεί η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 2 ΚΠολΔ προδικασία με την επίδοση επικυρωμένου αντιγράφου της αίτησης με προσδιορισμό δικασίμου στον Εισαγγελέα Πρωτοδικείου Πειραιά (βλ. την υπ’ αριθ. 4.6018/18-04-2024 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών Θ. Μ.).
Από την εξέταση του μάρτυρα που κατέθεσε ενόρκως στο ακροατήριο και περιέχεται στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης και απ’ όλα τα έγγραφα που παραδεκτά και νόμιμα προσκομίζει και επικαλείται η αιτούσα αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Ο Γ. Μ. του … και της … κάτοικος εν ζωή Κορυδαλλού. Ν. Αττικής, απεβίωσε στην κατοικία του στις 03-04-2022, αδιάθετος. Κατόπιν διαδοχικών αποποιήσεων όλων των καλούμενων εξ αδιαθέτου κληρονόμων της πρώτης τάξης, ήτοι της συζύγου του ……., των τέκνων του ……… αλλά και του εγγόνου του ……., επήλθε διαδοχή τάξεων και στην κληρονομία του ανωτέρω αποβιώσαντος κλήθησαν οι κληρονόμοι της δεύτερης τάξης, ήται τα αδέλφια του αποβιώσαντος ………….. Ο ………… αποποιήθηκε την επαγόμενη σε αυτόν κληρονομιά του αδελφού του, το ίδιο δε έπραξαν με διαδοχικές αποποιήσεις τα τέκνα του και ανίψια του αποβιώσαντος, ήτοι ο ………….. και στη συνέχεια και οι έγγονοι του ………….. Όσον αφορά στον αδελφό και κληρονόμο Ε. Μ. του … και της …, αυτός απεβίωσε την 1η Ιουνίου 2022, στο Νοσοκομειακό ίδρυμα ………, ως εκ τούτου και εφ’ όσον ζούσε κατά το χρόνο θανάτου του Γ. Μ. του … κατέστη κληρονόμος αυτού, επειδή όμως τα συνιστώντα την σε αυτόν επαγωγή γεγονότα (η δήλωση αποποίησης και του τελευταίου κληρονόμου της πρώτης τάξης) επήλθαν μετά το θάνατο του, σύμφωνα με τα όσα εκτέθηκαν και στη μείζονα της παρούσας, το δικαίωμα αποποίησης της σε αυτόν επαγόμενης κληρονομιάς του αδελφού του μεταβαίνει στους κληρονόμους του. Έτσι η αιτούσα, τέκνο του αποβιώσαντος στις 16-05-2023 αποποιήθηκε (βλ. την υπ’ αριθμ. ……/2023 έκθεση καταχωρήσεως δηλώσεως αποποιήσεως κληρονομιάς του Γραμματέα Ειρηνοδικείου Πειραιά και την υπ’ αριθμ. …../2023 δήλωση αποποιήσεως κληρονομιάς του Γραμματέα Ειρηνοδικείου Νίκαια) την κληρονομιά του πατέρα της αλλά και την κληρονομιά του … που είχε επαχθεί σε αυτόν (…), με αποτέλεσμα στη θέση της αιτούσας να υπεισέλθουν τα ανήλικα τέκνα της. Ακολούθως, η αιτούσα, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανωτέρω ανήλικων και αφού ο πρώην σύζυγος της και συνασκών τη γονική μέριμνα των ανήλικων, κάτοικος Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, αρνήθηκε να συμπράξει, κατέθεσε μόνη της προκειμένου να μην παρέλθει η εκ του νόμου προθεσμία την κρινόμενη αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία ζήτησε να της χορηγηθεί η άδεια του Δικαστηρίου, προκειμένου να αποποιηθεί για λογαριασμό των τέκνων της την κληρονομία του Ε. Μ. καθώς και την κληρονομιά του Γ. Μ. , οι οποίες κληρονομιές εμφανίζουν αυξημένο παθητικό και ελάχιστο ενεργητικό, γι’ αυτό τον λόγο άλλωστε άπαντες οι κληρονόμοι των δύο θανόντων αποποιήθηκαν την επαχθείσα σε αυτούς κληρονομία. Συνεπώς, η αποδοχή των κληρονομιών, ακόμα και με το ευεργέτημα της απογραφής, κρίνεται άσκοπη και μη συνάδουσα προς το συμφέρον των ανήλικων, ώστε να συντρέχει περίπτωση προφανούς ωφέλειας τους για τη χορήγηση άδειας στην αιτούσα να αποποιηθεί στο όνομα και για λογαριασμό τους τις επαχθείσες σ’ αυτά κληρονομιές. Επομένως, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή ως ουσία βάσιμη, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΕΧΕΤΑΙ την αίτηση.
ΠΑΡΕΧΕΙ στην αιτούσα Ε. Π. του Ε. και της Δ. ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της…., την άδεια να αποποιηθεί στο όνομα και για λογαριασμό τους την επαχθείσα σε αυτά κληρονομία: α) ….που απεβίωσε στις 03-04-2022 στον Κορυδαλλό και β) …..που απεβίωσε την 1η Ιουνίου 2022 στον Πειραιά.
Κρίθηκε, αποφασίστηκε και δημοσιεύτηκε στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στις 05 Μαρτίου 2025, απόντων των διαδίκων.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ